Η θέση του center στο άθλημα είχε πάντοτε εξαιρετική σημασία και έχει επηρεαστεί από διάφορα κύματα αλλαγών.Η μετακίνηση μερικών σπουδαίων center από τον μαγικό κόσμο του NBA στην Ευρωλίγκα μπορεί να είναι η αφορμή αλλά όχι η μόνη αιτία για την αναμόχλευση της κουβέντας γύρω από άλλη μια τέτοια μετάβαση.

Πώς φτάσαμε στους undersized?

Η τάση των undersized/mobile center που ευδοκίμησε την περασμένη δεκαετία έχει αλλάξει εν πολλοίς τα στάνταρ με τα οποία αντιλαμβανόμαστε και αντιμετωπίζουμε τη θέση. Παρότι αρκετοί προπονητές και ομάδες παρέτασσαν συχνά σχήματα χωρίς τον κλασικό δεινόσαυρο στο παρκέ από την προηγούμενη δεκαετία,σιγά σιγά άρχισε να εγκαθίσταται ως νόρμα η τοποθέτηση παικτών χωρίς τα παραδοσιακά κυβικά στη θέση 5.

Κι αν προπονητές όπως o Ομπράντοβιτς και o Μπλατ ήταν από αυτούς που ξεκινούσαν να εισάγουν το μοντέλο,το αποκορύφωμα ήρθε τη νέα δεκαετία όπου και έγινε μετάβαση από ημίψηλα με μεγάλο frame 5άρια(Μπατίστ,Φίσερ στο πιο ψηλό αλλά mobile) σε κοντά και πιο light αντίστοιχα(Xάινς,Χέντριξ,Ντόρσει).Παράλληλα,με τον Ίβκοβιτς στον Ολυμπιακό μάλλον να κάνει την αρχή, πολλές ομάδες σταδιακά εφάρμοσαν σταθερά αυτό το μοντέλο στηρίζοντας εξ’ολοκλήρου τη δόμηση τους στη θέση πάνω σε τέτοιους παίκτες.

Αρχικά,προτού αποδώσουμε κάπου τις αιτίες της αλλαγής θα πρέπει να έχουμε πάντα κατά νου πως βασικός κυρίαρχος σε αυτό που εστιάζουμε ως global game είναι η αμερικάνικη λίγκα της οποίας οι αλλαγές συχνά πυροδοτούν τις αντίστοιχες στην Ευρώπη(συνήθως σε αντίστροφη λογική,όχι όμως απαραίτητα καθώς το “pace and space” επικρατεί παντού).

Μια σειρά από παράγοντες λοιπόν οι οποίοι συνετέλεσαν στην εγκαθίδρυση αυτού του trend είναι:

  • η ραγδαία έκρηξη της σημασίας του 3πόντου στο nba (και δη στη θέση 4 που “ξέρασε” αρκετούς τέτοιους παίκτες που ενσωματώθηκαν εδω ως 5άρια)
  • η κυριαρχία του pick and roll παιχνιδιού στα ευρωπαϊκά παρκέ και της ανάγκης για την ιδανική χημεία και έμφαση στη λεπτομέρεια σε ταχύτητα και spacing(σε επίθεση και άμυνα)
  • η αφαίμαξη των ποιοτικών Ευρωπαίων 7footers από την αμερικάνικη λίγκα
  • ανέβασμα του ρυθμού και ανάγκη για κορμιά που τρέχουν γρήγορα το γήπεδο

Κι ενώ ακόμα και τα μεγάλα πορτοφόλια άρχισαν να προσαρμόζονται στην τάση που ίσως πρωτοεισήχθη και ως ανάγκη,κάτι που ουσιαστικά μετέτρεψε τη μόδα σε κανόνα από ένα σημείο και μετά, τα τελευταία δείγματα στην Ευρωλίγκα αρχίζουν να δείχνουν οτι ίσως η τάση αυτή αρχίζει να σιγοσβήνει και πάλι. Φυσικά,επειδή όπως είπαμε πρόκεται για μια τάση που αναπτύχθηκε και παρέμεινε πάνω σε κάποιες βάσεις,η εξαφάνιση αυτών των παικτών δεν είναι κάτι που μπορεί να συμβεί έτσι απλά,άλλωστε δεν μιλάμε για αλλαγές από χρόνο σε χρόνο ούτε για πρωτοεμφανιζόμενη ράτσα παικτών σε ένα δυναμικά αναπτυσσόμενο περιβάλλον.Όμως αυτό που εξετάζουμε είναι η ισχύς αυτής της νόρμας πλέον και το κατά πόσο οι κάθε λογής mobile ή undersized ψηλοί με τα ακατέργαστα μπασκετικά χαρακτηριστικά και το αθλητικό προφίλ,μπορούν να επιβιώνουν με την ίδια ευκολία στα υψηλά στρώματα.

Πίσω στους ψηλούς των “2.13”?

Ποιες είναι όμως οι διάφορες επί μέρους συγκλίσεις στην εκ νέου ανάδειξη των “Ευρωπαίων” 7footers? Πρώτα απ’όλα παρατηρούμε ότι το παιχνίδι στο Nba γίνεται ολοένα και πιο guard-based με ελάχιστους dominant centers με σημαντικό ρόλο.Έτσι οι ομάδες εστιάζοντας συνολικά (από το οικονομικό μοίρασμα του salary cap μέχρι τη στελέχωση ή το usage) στους αστέρες τους και την ιδανική πλαισίωση και ανάδειξη των πρωταγωνιστών τους στην περιφέρειά τους, επιλέγουν αρκετά το motor και τον blue collar χαρακτήρα παικτών πιο undersized.(Harrell,Capela etc.)

Έτσι,για να συνδέσουμε το θέμα και με τις κινήσεις αυτού του καλοκαιριού,το αντίστοιχο κύμα παικτών που φτάνει στο ευρωπαϊκό μπάσκετ είναι το περίσσεμα αυτής της διαδικασίας που εμπεριέχει πολλούς από τους ποιοτικούς Ευρωπαίους και όχι μόνο ψηλούς αυτή τη φορά.Κάτι που φανερώνει αντίστοιχα μια συνέχεια στην αρχή που έχει ήδη γίνει στην νέα ανατροπή της εγκαθιδρυμένης τάσης των mobile undersized ψηλών.Κι’αυτό καθώς βλέπουμε ήδη τα τελευταία χρόνια να ξεχωρίζουν και να κυριαρχούν ψηλοί όπως ο Milutinov,o Poirier,o Tavares ή ο Gudaitis,πιο ταιριαστοί στις παραδοσιακές υψομετρικές προσταγές της θέσης,εναρμονισμένοι όμως με τη μεγαλύτερη ανάγκη για γρήγορα πόδια,υψηλό motor και επαρκή αθλητικότητα.

Η πιο significant παρατήρηση όμως αφορά τους λεγόμενους small bigs.Νομίζω πως η νόρμα του undersized μυώδη,υπεραθλητικού αλλά και λίγο ωμού ή άτεχνου ψηλού σιγοσβήνει.

Θα αναρωτηθεί βέβαια κανείς “πώς παραμένουν στο υψηλό επίπεδο παίκτες όπως ο Hines και ο Dunston?”.Μια απάντηση είναι πως πρόκειται για αθλητές που βρέθηκαν την κατάλληλη στιγμή σε σωστό timing και μέρος και εξέλιξαν τόσο το παιχνίδι τους ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν σε διάφορα κομμάτια(ικανότητα στην πάσα,άμυνα στην πίσω γραμμή και προστασία της ρακέτας και του ριμπάουντ,παιχνίδι με τη μπάλα στο παρκέ) και να μην είναι λίγοι απέναντι στον ανταγωνισμό.Ακόμα και οι όσοι νέοι αναδεικνύονται φέρνουν στο τραπέζι μια σειρά από άλλα fundamental χαρακτηριστικά(βλ. Davies,Mickey).

Eν ολίγοις,δεν αρκεί η καλή switch defense και το αξιόπιστο p’n’r finishing πλέον.Οι ευρωπαικές επιθέσεις αναβαθμίζονται και συχνά απαιτούν ένα ψηλό που μπορεί να αποτελέσει πυρήνα στο low post για να αποσυμπιέσει τα γκαρντ απ’την πίεση,να ανέβει στο high post συμβάλλοντας στην εύρυθμη λειτουργία μιας επίθεσης στην οποία η μπάλα αλλάζει χέρια(ball moving),έχει κίνηση και διαφορετικές γωνίες δημιουργίας.Tαυτόχρονα,η ικανότητα στο αμυντικό ριμπάουντ είναι ένα στοιχείο που απαιτείται για να ξεκλειδώνει και να επιτρέπει την πιο αγαπητή πλέον δραστηριότητα σε transition game(πρωτεύοντες και δευτερεύοντες αιφνιδιασμοί).

Η έλευση κλασικών ψηλών με σπουδαία ποιότητα και πείρα όπως οι Κουφός,Μοzgov και ο Monroe(που μπορεί να αποδειχθεί game-changing ανάλογα το domination που θα επιδείξει),αναμένεται να γείρει κι άλλο την πλάστιγγα εις βάρος των ωμών “ΜΑΠ” που έχουμε συνηθίσει.

Το ευρωπαϊκό μπάσκετ σταδιακά αποδρά από την παντοδυναμία του pick and roll και τις απαραίτητες προσαρμογές που έχει αυτή επιφέρει,διψάει για πολυσυμμετοχικές επιθέσεις με διαφορετικούς πόλους δημιουργίας όπου ένας skilled ψηλός μπορεί να ενταχθεί και να εκμεταλλευτεί,ενώ ζητάει άμυνες με σκληράδα,περιφερειακή πίεση αλλά μέγεθος και κιλά στην πίσω γραμμή.

Φυσικά,όλοι οι παίκτες και οι ψηλοί με ποιότητα ή στοιχεία χρήσιμα για τις ομάδες μπορούν να βρουν το ρόλο τους.Άλλωστε μιλάμε για trends και συνήθειες που κάνουν κύκλους στο άθλημα,το οποίο αλλάζει μαζί με τους κανονισμούς,τις διεθνιστικές διαφοροποιήσεις και την εμφάνιση παικτών και ομάδων που σπάνε τα στερεότυπα και θέτουν τους νέους κανόνες.Καλό είναι όμως να αρχίσουμε να συνηθίζουμε λιγότερες αθλητικές μίνι-βόμβες στις ευρωπαϊκές frontline και περισσότερους skilled και με μέγεθος ψηλούς..

Ενδιαφέροντα κείμενα γύρω και κοντά στο θέμα

Για τη θέση και τα στάνταρ στο NBA:

1. https://www.sbnation.com/2017/7/17/15981266/nba-center-position-bad-free-agents

Για τις αλλαγές στις ευρωπαϊκές άμυνες στη θέση 5:

2. https://www.sport24.gr/Columns/longform/o-andreas-pistiolhs-leei-oti-oi-allages-sta-screen-epapsan-na-einai-moda.5565263.html

Small bigs are dying?